In Aileler İçin

 

MENENJİT AŞILARI

MENENJİT NASIL BİR HASTALIKTIR VE KİMLERİ ETKİLER ?

Meningokok menenjiti ciddi ve çoğu defa ölümcül seyreden bir omurilik ve beyin zarı iltihabıdır. Yüz çocuk Meningokok denen bakteri ile menenjit olursa; yaklaşık 10’u ölür, 20’sinde uygun tıbbi tedavi verilmesine rağmen organ kaybı, işitme kaybı, epilepsi hastalığı gibi ciddi yan hastalıklar görülür. Menenjit en çok 5 yaş altında ki süt çocuklarında ve 15 – 20 yaşlarda görülür. Her yıl dünyada 500.000 menenjit görülmektedir. Yetişkinler hasta olmaksızın bu mikrobu burun ve boğazlarında TAŞIYABİLİR ve bulaştırabilir. Ülkemizde her 100 kişiden ortalama 10-15’inin taşıyıcı olduğu saptanmıştır. Yaş büyüdükçe taşıyıcılık artar. 14 yaşında 100 çocuğun her 5 tanesi taşıyıcı iken, 25 yaşında her 100 kişiden 10 tanesi taşıyıcıdır. Taşıyıcılar hasta olmaz, mikrobu bulaştırarak diğer çocukların menenjit olmasına neden olurlar. Dalağı olmayan ya da dalağı herhangi bir nedenle işlev görmeyen çocuklarda risk çok daha yüksektir çünkü dalak mikroplara karşı vücudu koruyan ana organlardandır.

MENENJİTE HANGİ MİKROPLAR NEDEN OLUR ?

Menenjite en sık neden olan mikropların isimleri ; Hemofilus İnfluenza >> ÜCRETSİZ AŞI, Streptokokus Pnömonia >> ÜCRETSİZ AŞI, Neisseria Meningitidis (MENİNGOKOK) >> ÖZEL AŞI. İlk 2 mikroba karşı geliştirilen aşılar ulusal aşı programında VARDIR. Neisseria Meningitidis’e etkili olan aşı ise ulusal aşı takviminde yoktur ve özel bir aşıdır. Ülkemizde menenjite en sık neden olan mikrop: Neisseria Meningitidis’dir.

KİMLER YÜKSEK MENENJİT RİSKİ ALTINDADIR?

5 yaş altındaki süt çocuklar. Yurt ve kışla gibi toplu yaşam alanlarında kalanlar. Meningokok bakterisiyle rutin olarak karşılaşan laboratuvar personeli. Dünyanın Afrika gibi meningokok hastalığının yaygın görüldüğü bölgelerinde yaşayan veya buralara seyahat edecek kişiler. Dalağında harabiyet olan kişiler veya dalağı alınanlar. Kalıcı kompleman eksikliği (bu bir bağışıklık sistemi hastalığıdır) olan kişiler. Bir salgın sırasında menenjitle teması olmuş kişiler.

MENENJİT TANISI NASIL KONUR ?

Menenjitin kesin tanısı belden alınan sıvının incelenmesi ile konur. Bazı tiplerinde MR (emar) faydalıdır. Kesin tanı koyan kan testi yoktur.

MENENJİTTEN KORUYUCU BİR İLAÇ VAR MIDIR?

Menenjite neden olan mikroplardan aşı ile korunulabilir. Ulusal aşı takviminde menenjite neden olan mikroplardan koruyucu aşılar; Hemofilus İnfluenza: 2-4-6-18. aylarda 5’li karma aşı içerisinde rutin ve ÜCRETSİZ olarak uygulanır. Streptokokus Pnömonia: 2-4-6-12. aylarda rutin ve ÜCRETSİZ olarak uygulanır. Neisseria Meningitidis’e etkili olan aşı ise ulusal aşı takviminde yoktur ve özel bir aşıdır.

AŞI NEDİR ?

Mikrop düşman askeridir. Bu düşman askerinin; zincire vurulup bayıltılmış hali, öldürülerek ceset hali, üniforması çıkartılıp, üniforması enjektörün içine çekilir, çocuğa verilir. Çocuğun bağışıklık sistemi askerleri bu “zayıflatılmış, öldürülmüş ya da üniforması elde edilmiş” düşman askerini tanır, inceler, zayıf noktalarını bulur, hazırlanır…Böylece; Çocuğun bağışıklık sistemi askerleri bir dahaki karşılaşma için düşman askerine karşı HAZIRLIKLI ve ZİNDE BEKLER. Kısacası vücut aşıya ne kadar duyarlı olursa o mikroba karşı korunma sistemide o kadar güçlü olur. Menenjit aşıları konjuge aşılardır yani protein ile birleştirilerek etkinliği arttırılmıştır. Proteine bağlı olmasının nedeni çocuğun bağışıklık sistemi askerlerinin düşmanı DAHA İYİ tanıması içindir. Her ülkenin mikrop şekilleri kendine özeldir. Bu nedenle “aşı şekilleri, uygulama zamanları” farklı olabilir. Her ülke kendi mikrobunu araştırmaları ile bulur ve kendi ülkesine özel mikroba karşı aşı üretir. Meningokok aşısıda bu şekilde üretilmiştir. Mikroplar için bile SAVAŞIN HER TÜRÜ KÖTÜDÜR. Keşke mikroplar “SEVEBİLSE”

ÖZEL MENENJİT AŞISI HAKKINDA BİLGİ VERİR MİSİNİZ ?

Ticari ismleri : Ülkemizde en sık kullanılanları  Menactra, Menveo, Nmenrix, Baxsero’dur (yazının hazırlandığı dönemde piyasada Sağlık Bakanlığı onaylı aşılardır, şirketlerle resmi-gayrı resmi bağlantım yoktur). Kas içerisine iğne ile uygulanır. Menenjit yapan ve menenjit aşılarının hedefi  Neisseria Meningitidis mikrobunun 13 farklı çeşidi varken buların 6 tanesi (A-B-C-Y-X-W135) insanda hastalık yapar. Ülkemizde tüm tipleri menenjit yaptığı gibi en sık B ve W135 tipi hastalık yapar.

..Menectra: A, C, Y, W135  tipi menenjit mikrobuna karşı koruyucudur. Kas içine uygulanır. En vahşi ve en sık menenjit yapanlardan B tipine karşı koruyucu değildir. 9 ay-2 yaş arası, en az 3 ay ara ile 2 doz. 2 – 55 yaş arası kişilerde ise 1 doz olarak uygulanır.

..Nimenrix: A, C, Y, W135  tipi menenjit mikrobuna karşı koruyucudur. Kas içine uygulanır. En vahşi ve en sık menenjit yapanlardan B tipine karşı koruyucu değildir. 12 aydan sonra 1 doz olarak uygulanır.

..Menveo: A, C, Y, W135  tipi menenjit mikrobuna karşı koruyucudur. En vahşi ve en sık menenjit yapanlardan B tipine karşı koruyucu değildir. 2, 4, 6 ve 12. aylarda olmak üzere 4 doz, geç süt çocukluğu döneminde ise 7. ve 12. aylarda olmak üzere 2 doz uygulanır.

..Baxero: Sadece B tipine karşı koruyucudur. 2-5. Aylarda başlanmışsa: ilk doz 2. Ayda olmak üzere, 1 er ay ara ile 3 doz. 12-23 ay arasında tekrar 1 doz daha. 6-11 ay arasında başlanmışsa: İki ay ara ile 2 doz, 2 yaşından sonra tekrar 1 doz daha. 12-23 ay arasında başlanmışsa: 1 ay ara ile 2 doz, Bu 2 doz yapıldıktan sonra en az 1 yıl beklenir ve tekrar 1 doz daha uygulanır. 2-10 yaş arasında başlanmışsa: 1 ay ara ile 2 doz, tekrar gerekmez. 11 yaş ve üzerinde başlanmışsa 1 ay ara ile 2 doz uygulanır, tekrar gerekmez.

AŞININ ASIL HEDEF HASTA GRUBU KİMLERDİR?

Kalıcı bağışıklık sistemi hastalığı olanlar, dalağı alınanlar, doğuştan dalağı olmayanlar, dalağı işlev görmeyenler, askeri birlikte kalanlar, hacılar, Neisseria Meningitidis mikrobunun sık görüldüğü ülkelere seyehat edecek olanlar, HİV enfeksiyonu olanlardır. Ancak bu mikrop önceden sağlıklı olan çocuklarda da menenjite neden olabilir. Bu aşılar bir çok ülkede ulusal aşı programındadır, ücretsiz ve zorunludur. Dünyada etkin ve güvenilir meningokok aşıları ile ilgili çalışmalar devam etmektedir.

ÖZEL MENENJİTA AŞILARININ YAN ETKİLERİ NELERDİR?

Aşı yapılan bölgede geçici ağrı, kızarıklık, şişlik, iştahsızlık, baş ağrısı, huzursuzluk, ateş, ishal, baş ağrısıdır. Yan etkiler yaş guruplarına gore farklı seyredebilir ve geçicidir.

ÖZEL MENENJİT AŞILARINI ULUSAL AŞI TAKVİMİNDEKİ DİĞER AŞILARLA BERABER YAPTIRABİLİR MİYİZ, ARA BİR ZAMAN BIRAKMAK GEREKİR Mİ?

Hayır aynı anda yapılabilir.

ÖZEL MENENJİT AŞISI (MENİNGOKOK AŞISI) GÜVENLİ MİDİR, SİZCE YAPTIRMALI MIYIM?

Özel aşıdır, kararı aileler hekim ile tartışarak vermelidir. 9. aydan itibaren aşının uygulanması ile ilgili 3700 çocuğu içeren 4 klinik çalışma yapılmış ve aşının zararı görülmemiştir. Amerikada’ki bir çalışmada bu aşıyı yaptıran 33 çocukta ciddi kas hastalığı görülmüştür. Ancak bu durumun menenjitle kıyaslandığında çok düşük ve nadir bir risk olduğu belirtilmiştir. Amerika’da bu aşı kullanıma girdikten sonra menenjit hastalığı ciddi şekilde azalmıştır. Aşı bölgesine kızarıklık, şişlik, ısı artışı yapabilir. Çocukta ateş yapabilir. Geçicidir, menenjit YAPMAZ, otizm yapmaz ! Bu yan etkiler ulusal aşı programında ki bu tarz aşıların hepsine görülebilir.

BİZDE ÖZEL OLAN MENENJİT AŞISINI RUTİN VE ÜCRETSİZ UYGULAYAN ÜLKELER VAR MI?

ABD, Yunanistan, Fransa, Belçike, Güney Kıbrıs, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz, Sudi arabistan’da ulusal aşı takvimlerinde uygulanmaktadır.

MENENJİT AŞISINI VURDURURSAM ÇOCUĞUM BİR DAHA ASLA MENENJİİT OLMAYACAK MI  ?

Yapılan aşı tipine bağlıdır. Örneğin yapılan aşı B tipini içermiyorsa ve bebeğiniz B tipi menenjit mikrobu kaparsa aşılansada menenjit olur.

YENİ ÇIKAN BAXSERO İSİMLİ MENENJİT AŞISI HAKKINDA BİLGİ VERİR MİSİNİZ?

2013 yılında ruhsat almış, 2018 yılında dünyaya dağıtılmış bir aşıdır. Bu aşı sık görülen B tipi mikroba karşı koruyucudur. Mikrobun yapısından dolayı öncesinde üretilememiş ancak teknolojik gelişmeler sonrası farklı yöntemlerle üretilmiş ve kullanıma sunulmuştur. İçinde sadece B tipi mikrop vardır, A-C-X-Y-W135 tipi mikroplara karşı koruyucu değildir. Yan etkileri: 10 çocuktan birinde görülen SIK yan etkiler: Baş ağrısı, bulantı, kas ağrısı, eklem ağrısı, enjeksiyon yerinde ağrı, sertleşme, kızarıklık . 10 çocuktan birinden azında görülen nadir yane etkiler: Yeme bozuklukları, uykulu olma, alışılmışın dışında ağlama, baş ağrısı, ishal, kusma, döküntü, eklem ağrısı, ateş (≥38°C), enjeksiyon yerinde şişlik, sertlik, hassasiyetdir. Diğer bebek aşıları ile birlikte uygulandığında,*† tek başına rutin aşılara göre daha yüksek oranda ateş ve sistemik reaksiyon gözlemlenmiştir. Kırktan fazla ülkede onaylanmış bir aşıdır. Aşı, tercihen bebeklerde uyluğun ön dış yan bölgesine ve daha büyük hastalarda üst kolun omuz kası bölgesine derin kas içi iğne şeklinde yapılmalıdır.

Dr.Attila Alp GÖZÜBÜYÜK

www.doktorattila.com
www.facebook.com/cocukdoktorubilgiler

Recommended Posts

Aradığınız kelimeyi yazıp enter tuşuna basın