Kategori: Aileler İçin

gb
BEBEKLERDE

“GÖBEK BAĞI-GÖBEK KORDONU”

İLE İLGİLİ >> HERŞEY


YENİDOĞAN BEBEĞİMİN ;

1) GÖBEK BAĞI NEDEN VAR, GÖREVİ NEDİR?
2) GÖBEK BAĞI TEMİZLİĞİNİ NASIL YAPMALIYIM?
3) BEBEĞİMİ GÖBEK BAĞI DÜŞMEDEN YIKAYABİLİR MİYİM?
4) GÖBEK BAĞI NE ZAMAN DÜŞER?
5) GÖBEK UZUNLUĞU NE KADAR OLMALI?
6) GÖBEK BAĞI DÜŞTÜKTEN SONRA O BÖLGE DE KANAMA – AKINTI OLDU BU TEHLİKELİ BİR DURUM MUDUR?
7) GÖBEK BAĞI DOĞUMDAN SONRA NE ZAMAN-NE ŞEKİLDE KESİLMELİDİR?

—–

1) GÖBEK BAĞI NEDEN VAR, GÖREVİ NEDİR?

Göbek bağı anne karnında bebeğin beslenme borusudur. Çift şeritli yol gibidir, faydalı maddeler anneden bebeğe, atık maddeler bebekten anneye bu boru ile geçer (1. Resme bakınız).

Göbek bağının tıbbi adı “umblical kordon” dur. Göbek bağı olmasa bebek yaşamaz, tıkanması ya da yapısında anormallikler olması anne karnındaki bebekte ciddi hastalıklara neden olur. Gebelik süresince göbek bağı kadın doğum uzmanları tarafından her zaman kontrol edilir. Doğumdan sonra ameliyathane temizliğine uygun olarak kesilir ve ucu özel bir aletle kapatılır (klemplenir) (2.resme bakınız).

Göbek bağı damarlardan oluştuğu için ve doğumdan sonra bu damarlardan kan akışı durduğu için zamanla kurur, büzüşür, kapanır, yara kabuğu oluşur ve sonra fazla kısmı düşerek normal göbek deliği halini alır (2.resme bakınız). Göbek bağı düşüp tamamen kapanana kadar dış dünya ile bebeğin iç organları arasında açık bir kapıdır. Bu kapıdan mikropların girme tehlikesi vardır. Biz çocuk hekimleri göbek bağına bakarak çeşitli hastalıkların erken tanısını koyabiliriz.

GÖBEK BAĞI ASLA EVDE MAKAS YA DA BIÇAKLA KESİLMEMELİDİR, ASLA KİRLİ ELLERLE BEBEĞE DOKUNULMAMALIDIR. ÖLÜMCÜL YENİDOĞAN TETANOZU HASTALIĞI GELİŞEBİLİR (4.resme bakınız). EVDE DOĞUMA MECBUR KALINMIŞSA KESİCİ ALET KAYNAR SUDA BEKLETİLMELİ, GÖBEK KORDONU KESİLDİKTEN SONRA BEBEK TETANOZ AŞISI, TETANOZ KORUYUCUSU VE ANTİBİYOTİK YAPILMASI AMACIYLA HASTANEYE GÖTÜRÜLMELİDİR.

———

2) YENİDOĞAN BEBEĞİMİN GÖBEK BAĞI TEMİZLİĞİNİ NASIL YAPMALIYIM?

Göbek bağını temizlemek için seyreltilmiş alkol, antibiyotikli krem, baticon (tentürdiyot) kullanımına mutlak bir gereklilik yoktur. Temizleme, enfeksiyonlardan koruma, göbek bağının düşme süresi açısından birbirlerine üstünlükleri yoktur.

Önemli olan göbeği temiz ve kuru tutmaktır, bez bağlarken göbek bağı bezin dışında kalmalıdır (2.resme bakınız), eller sabunla yıkanmadan göbek bağına dokunulmamalıdır. Unutmayın göbek bağı dış ortamla vücut içi arasında açık bir kapıdır.

Göbek bağının temizliği ile ilgili olarak çeşitli doktorların değişik uygulamaları vardır. Bunlardan sık kullanılanı; baticon (tentürdiyot) dur. Ancak baticon (tentürdiyot) sürmek yalnızca yüzeyel bir temizleyici tabaka yaratacağından tam temizlik sağlamaz. Ayrıca nadirende olsa göbek bağına sürülen bu tentürd-iyot- içinde ki “iyot” nedeni ile hipotroidiye (Troid hormonu eksikliğine) neden olabileceğinden tentürdiyot sürülür ardından bu tentürdiyot 3 dakikada kuruduktan sonra da göbeği alkolle silerek temizlemek iyi bir yöntemdir. Bu evde ki sağlıklı bebeğe günde 1 defa hastanede yatan ya da omfolitli (göbek bağı iltihabı) bebeğe ise günde 2 defa yapılabilir. Bazı aileler göbek bağının erken düşmesi için alkol kullanır. Alkolün göbeği daha çabuk kurutup düşüreceğini düşünürler ancak bu doğru değildir.

Siz en iyisi bebeğinizi takip eden doktorunuzun tavsiyesine uyun. Benim tavsiyem yenidoğan bebeğinizin göbeğine temizlik amacıyla hiç bir şey sürmeyin. Göbek bağını her zaman bezin dışında tutun (2.resme bakınız). Göbek bağını “açık bir yara gibi” düşünün ve ellerinizi sabunlu suyla yıkamadan göbek bağına dokunmayın. Eğer kaka, çiş veya herhangi bir kir bulaşmışsa göbek bağını sabunlu suyla yıkamanız yeterlidir.

Alkol, tentürdiyot, antibiyotikli krem sürmek ile hiç bir şey sürmeden göbek bağını sadece temiz tutmanın göbek enfeksiyonunu önleyici ve göbeğin erken düşmesini sağlayıcı etkileri arasında kesinlikle fark yoktur. Göbeğin erken düşmesinin bebeğe hiç bir faydası yoktur.

————

3) BEBEĞİMİ GÖBEK BAĞI DÜŞMEDEN YIKAYABİLİR MİYİM?

Göbek bağı düşmeden de bebeğinizi yıkayabilirsiniz. “kırkı” çıkmasını, 28 gün geçmesini beklemenize gerek yoktur. Komşunuzun değil doktorunuzun tavsiyesine uyun.

Yenidoğan dönemindeki bebeğinizi özel bebek şampuanları ile nazikçe yıkayın, özellikle yaz aylarında her gün yıkayabilirsiniz. Düşünsenize yapış yapış bir sıvıya bulaşmışsınız ve üstüne anneniz sizi sımsıkı giydirmiş. Siz olsanız nasıl hissedersiniz ?

————–

4) GÖBEK BAĞI NE ZAMAN DÜŞER?

Göbek bağı; erken doğan, doğum ağırlığı düşük olan bebeklerde ve erkeklerde kızlara göre daha geç düşer. Sezeryanla doğan bebeklerde de ortalama 20 güne kadar geç düşebilir, korkmayın.

Göbek bağının normalde 10 gün sonra düşmesi gerekir. Bu sürenin 20 güne kadar uzaması anormal kabul edilmeyebilir, ileri tetkik yapılmayabilir, 20 günden sonra düşmüşse araştırma yapılmalıdır. Nadiren de olsa bu bebeklerde bağışıklık sistemi ile ilgili hastalık olabilir. Bu durumda doktorunuza başvurun

Göbek bağı düştükten sonra geride nemli, pembe/kırmızı/gri renkte sümüksü, hafif yapışkan kötü kokulu olmayan hafif akıntılı bir küçük kırmızı tomurcuk-yumru kalması normaldir (5.resme bakınız). Bu yumruya dokunulduğunda kadifemsi bir his alınır. Göbek bağı düştükten sonra geride kalan yara-yumru en geç 10 gün içinde iyileşir ve bebeğin göbeği erişkin göbek deliği şeklini alır.

————-

5) GÖBEK BAĞININ UZUNLUĞU NE KADAR OLMALI?

3 cm ye kadar çıkık göbek normaldir. Bazı bebeklerin karın kasları gelişmediği için özellikle yavrucak kaka yaparken göbek deliği size “fıtıklaşıyormuş” gibi gelir ancak bu bizim hastalık olarak kabul etmediğimiz bir durumdur.

Biz hekimlerin “kutis veya deri göbekli” dediğimiz bebeklerde göbek bağı karın duvarı derisinde 3 santimetreden daha yüksekten çıkar. Göbek kordonu düştükten sonra geride çıkık bir göbek kalır, bu da göbek fıtığı ile karıştırılıbilir ancak fıtık değildir, ilerleyen zamanda düzelir.

Bazen aileler göbek fıtıklaşmaması için bebeğin göbeğini tülbent şeklinde bezlerle sarar. Bu sakıncalı bir durumdur, böyle yaparsanız yenidoğan bebeğin solunumu durabilir, barsak düğümlenmesi olabilir, asla yapmayınız. Anne ve kayınvalideniz gibi büyüklerinizin yapmasına müsade etmeyiniz.

Gerçek göbek fıtığı (3.resme bakınız) göbek deliğinde 5­10 santimetre çap arasındadır. Fıtık açıklığı göbeğin hemen üzerinde olup sadece bir parmak girebilecek kadar küçük veya 4­5 santimetre genişliğinde olabilir.

————–

6) GÖBEK BAĞI DÜŞTÜKTEN SONRA O BÖLGE DE KANAMA – AKINTI OLDU BU TEHLİKELİ BİR DURUM MUDUR?

Göbek kordonu doğumda inci beyazı rengindedir. Özellikle göbek bağı düştükten 1-2 gün sonra, göbek deliğinden yeşil-Sarı-yenidoğan bebek kakası bulaşmış şekilde-kanlı, kötü kokulu sümüksü akıntılı, göbek deliği etrafında (2-3 santimetre çapında) yaygın kızarıklık varlığı ve bu dönemde bebeğin halsiz olması, emmesinin azalması, ateşinin 37.5 derecenin üzerinde olması anormaldir. Bu durumlarda mutlaka doktorunuza başvurun. (6.resme bakınız)

Göbek düştükten sonra aktif kanama, ciddi ve sürekli şekilde kanın bebeğin giysisine bulaşması, iltihaplı akıntılı kanama anormaldir. Bu durumlarda mutlaka doktorunuza başvurun.

Göbek kanamasının nedenleri : Göbek kordonun yanlış ve gevşek bağlanması, kan pıhtılaşmasını sağlayan maddelerin eksikliği, doğumda K vitamini yapılmaması ve enfeksiyonlardır. Böyle bir durumda doktorunuza başvurun.

————–

7) GÖBEK BAĞI DOĞUMDAN SONRA NE ZAMAN-NE ŞEKİLDE KESİLMELİDİR?

Bu konuda tıp otoriteleri arasında da fikir birliği yoktur. Yeni çalışmalar doğadan ilham almaktadır. Hayvanların doğumdan sonra göbek kordonunu ne zaman ayırdığı izlenmiştir ve görülmüştür ki hayvanlar bilinçsiz olarak göbek kordonunda ki nabız kaybolduktan sonra göbek bağını dişleriyle parçalayarak ayırmaktadırlar. Bu uygulama üzerinde çalışmalar halen sürmektedir.

Sıklıkla uygulanan yöntemse bebek doğduktan sonra bebek plasentanın altında tutulur ve ilk soluk sonrası göbek kordonu göbek deliğinin 2cm yukarısından kesilir.

Geç kesilirse Hemoglobin (oksijen taşıyan kan hücresi) 1-4 MG/DL yükselebilir. Bu her zaman olumlu sonuçlar doğurmaz, bazen kanın aşırı koyu (polisitemi) olmasına yol açarak çeşitli yan etkilerin oluşmasına neden olabilir. Her hekim kendi eğitimi ve tecrübesi doğrultusunda kar-zarar dengesi göz önünde bulundurarak uygulamayı gerçekleştirir.

Göbek kordonunda (1.resme bakınız): Ortada 1 büyük ven (toplar damar), 2 küçük Arter (Atar damar) olmak üzere 3 damar bulunur. Doğumdan sonra göbek kordonu hemen kontrol edilmelidir çünkü kurumaya başladıkça değerlendirme güçleşir.

Göbek bağında 1 Ven -1 Arter olması durumunda başta böbrek, mesane ve yolları, barsak sistemi, kalp ve kas-iskelet anormalileri olmak üzere bütün sistemleri ilgilendiren doğumsal anomaliler görülebilir, bu bebeklere karın gevşekken böbrek muayenesi, ayda 1 defa idrar tahlili ve ileri tetkik görüntüleme yapılabilir.

————-

BURASI DOKTORLAR İÇİN: Ciltten az bir yükseklikte göbek kordonunun şişmesi olarak beliren umbilikal kord hernisi (GÖBEK FITIĞI) dikkat edilmezse göbek kordonu ile birlikte barsaklarında klempe edilmesine (kapatılmasına) neden olabilir.

—–oOo—–

Dr. Attila Alp GÖZÜBÜYÜK

www.facebook.com/cocukdoktorubilgiler

En Güncel Makaleler